| |
Zeminlerin sıkışma nedenlerini şöyle sıralayabiliriz:
*
Zemin danelerinin sıkışması
* Zemin boşlukluklarındaki hava ve suyun sıkışması
* Hava ve suyun çıkmasıyla hacmin azalması
Zeminler düşey doğrultuda bir sıkışmaya maruz kaldıkları için laboratuvarda
yapılan Ödometre deneyinde zeminlerin düşey yükler altındaki konsolidasyonu
tayin edilmektedir.
İnce daneli zeminlerin permeabilitesi düşük olduğu için, yüklenen zeminden
suyunun dışarıya çıkması yavaş olacak ve sıkışma zamana bağlı olarak
gelişecektir.Kumların sıkışması oldukça hızlı bir şekilde gerçekleşmektedir.
Zeminin kaymaya mukavemeti ise, göçmeye izin vermeden karşılayabileceği en
büyük kayma gerilmesidir.Kayma mukavemeti tayininde en çok kullanılan ve
basit olanı Mohr-Coulomb göçme kriteri olmaktadır.
Yapılan laboratuvar deneyleri sonucunda istenilen şartlara uymayan zemin
özelliklerinin iyileştirilmesini iki ana gruba ayırabiliriz:
* Tabii zeminin katkı maddeleri ( kireç, çimento, baca külü,
kimyasal maddeler gibi) ile zemin özelliklerinin iyileştirilmesi.
* İstenilen zeminin özelliklerine göre sahip zeminin başka bir sahadan
ariyet olarak olarak inşaat sahasına getirilmesi.
Başka bir sahadan kazılarak getirilecek olan zeminin itina ile serilmesi
gerekmektedir. Aksi takdirde yapılacak olan bu dolgu yüksek porozite,
permeabilite, sıkışabilirliğe ve düşük mukavemete sahip olur.Bunun yanısıra
zemin hetorejen bir yapıya sahip olacak ve değişik noktalarda büyük
oturmalar meydana getirecektir. Bu nedenle toprak dolgu inşaasında zeminin
sıkıştırılarak yerleştirilmesi gerekmektedir.Özellikle zeminin cinsi, su
muhtevası ve sıkılık derecesine dikkat edilmelidir.Kompaksiyon sırasında
zemin içindeki su miktarı arttıkça danelerin birbirine göre hareketi
kolaylaşmakta fakat birbirlerine yaklaşması zorlaşmaktadır.her iki etki
düşünülmeli ve zemin optimum su muhtevası ihtiva etmelidir.Kohezyonlu (siltli,
killi zeminler için su muhtevası önemli olmasına rağmen kohezyonsuz zeminler
için daha az önemlidir.
Zemin tabakalar halinde serilmeli ve kalınlığı 15-50 cm arasında kalmasına
dikkat edilmelidir. Bu değer ortalama 30 cm civarında olmalıdır.Genel olarak
kohezyonsuz zeminler titreşimli silindirler, kohezyonlu zeminler de ise keçi
ayakları iyi sonuç vermektedir.
Sıkıştırılan toprak dolguların arazideki sıkılık derecesini saptamak için
değişik yöntemler geliştirilmiştir.En yaygın olarak kullanılanlar:
* Kum şişesi yöntemi
* Balon yöntemi
* Yağ (veya su) yöntemi
* Nükleer aletler
olmaktadır.
Usulüne göre yapılmış kontrollü bir toprak dolgu şu özelliklere sahip
olmalıdır:
* Kendi ağırlğını ve uygulanan dış yükleri güvenlikle taşımaya yeterli
mukavemete sahip olmalı.
*Yük altındaki oturma ve deformasyon müsaade edilebilir seviyelerin altında
olmalıdır.
* Aşırı şişme ve büzülme göstermemeli
* Mukavemet ve sıkışabilirlik özelliklerini kullanım ömrü boyunca
koruyabilmeli
* Fonksiyonuna uygun permeabilite ve drenaj özelliklerine sahip olmalıdır.
* İnşa edilecek beton zeminde eğim isteniyorsa alt zemininde eğimli inşası
gereklidir.
* aksi takdirde alt zemin kod toleransları + - 2 cm yi geçmemelidir.
Alt zeminin taşıma mukavemeti
şantiye ortamında pratik olarak ölçülebilir;
Saatte 4-6 km hızla giden, çift akseli, yüklü, tekerlek taşıma yükü 50 kN
olan bir kamyon alt zeminde yürüdüğünde, tekerleklerin mm olarak yere
batması, alt zeminin MN/m² olarak taşıma mukavemetini gösterir.
Teker batışı mm
MN/m² olarak alt zeminin taşıma mukavemeti
1 mm
120 MN/m²
1,5 mm
90 MN/m²
2 mm
75 MN/m²
4 mm
60 MN/m²
5,5 mm
45 MN/m²
8 mm
30 MN/m²
* Alt zemin gro beton olarakta hazırlanabilir
|